منعكس شده است . پيش‌بينى حلاج دربارهء پايان زندگانى جسمانىاش كه با عبد الملك اسكاف در ميان نهاده بود از طريق ابو منصور محمد انصارى در طبقات الصوفية نقل شده است . پير هرات پس از بيان اين پيشگوئى گفته است : « ندانم كه او دانست كه آن وى را خواهد بود يا خود چنان مىگفت خود او را بود » 14 پدر او در چه موقع و هنگامى و به چه مناسبتى اين سخنان را از گفته عبد الملك اسكاف براى فرزند باز گفته بود ؟ آنچه در پايان اين قول نقل شده است آيا آن روز نيز به خاطر عبد اللّه مىگذشته است يا اينكه نظر و عقيدهء پدر اوست ؟ شيخ - الاسلام انصارى از آن گروه از مشايخ است كه حلاج را نه مىپذيرد و نه رد مىكند . تأثير پدر او در اين شيوهء تفكر بر ما پوشيده است . نشست و خاست با يكى از شاگردان حلاج اگر دليل قبول و پذيرش تام و تمام حلاج نباشد دليل علاقه و پيوند از طريق اين يار با وى تواند بود . در سالهائى كه شيخ ابو منصور انصارى با عبد الملك اسكاف ، شاگرد حلاج ، انيس و جليس بود ، حلاج مورد انكار گروه كثيرى از مشايخ بود و عده‌اى اندك او را پذيرفته بودند . داستان سؤال از شبلى درباره زكات كه سخت معروف است نيز بنا بر اسنادى نقل مىشود كه پدر او بيان مىكند 15 . بىترديد بيان احوال ابو المظفر ترمدى و ابو بكر وراق و شريف حمزهء عقيلى و عبد الملك اسكاف و ابو الحسن پارسى و عارف عيار كه در طبقات الصوفية آمده است براساس اطلاعاتى است كه خواجه عبد اللّه از پدر خويش كسب كرده است 16 . 2 - قاضى ابو منصور ازدى هروى نخستين استاد پير هرات قاضى ابو منصور محمد بن محمد بن عبد اللّه ازدى هروى درگذشته به سال 410 بود . قاضى ابو منصور هروى استادان بزرگ علم حديث پيش از خود را درك كرده بود و هنگامى كه عبد اللّه در نه‌سالگى 17 براى تعليم و املاى حديث نزد او مىرفت بيش از هشتاد سال از عمر او گذشته بود . وى از